راهنمای خرید دستگاه پنتاکم؛ Pentacam HR یا AXL یا AXL WAVE؟
راهنمای خرید دستگاه پنتاکم برای مرکزهای چشم‌پزشکی؛ تفاوت مدل‌های Pentacam، HR، AXL و AXL Wave، بسته‌های نرم‌افزاری و مجوزها، نکات خرید دستگاه کارکرده و انتخاب مدل مناسب بر اساس نوع جراحی‌های مرکز.
راهنمای خرید دستگاه پنتاکم
خرید پنتاکم معمولاً با یک پرسش ساده شروع می‌شود و خیلی زود به چند پرسش پیچیده‌تر می‌رسد. مدل HR با AXL چه تفاوتی دارد؟ کدام نمایش‌ها در لایسنس پایه دستگاه موجود می باشد و کدام لایسنس جداگانه می‌خواهد؟ دستگاه کارکرده‌ای که با قیمت مناسب عرضه شده، آیا همه ماژول‌هایش فعال است؟ این راهنمای خرید دستگاه پنتاکم به همین پرسش‌ها پاسخ می‌دهد.
در بازار ایران، سه نسل از پنتاکم در کنار هم دیده می‌شود: دستگاه‌های پایه قدیمی، مدل‌های HR و مدل‌های AXL. در مقاله پیشین، راهنمای خطوط محصولات OCULUS معرفی شد. این مطلب انتخاب مدل، مجوزهای نرم‌افزاری، خرید دستگاه کارکرده و تناسب دستگاه با نوع مرکز را بررسی می‌کند.
چرا خرید دستگاه پنتاکم به راهنما نیاز دارد؟
پنتاکم، برخلاف یک توپوگراف ساده، ترکیبی از سخت‌افزار و مجموعه‌ای از مجوزهای نرم‌افزاری است. دو دستگاه با ظاهر یکسان می‌توانند از نظر امکانات فعال، تفاوت چشمگیری داشته باشند. سازنده نیز اعلام کرده که سخت‌افزار مدل‌ها به یکدیگر ارتقا نمی‌یابد؛ یعنی یک Pentacam پایه را بعداً نمی‌توان به HR تبدیل کرد و یک HR را نمی‌توان به AXL رساند. در نتیجه، تصمیم اولیه درباره مدل، تصمیمی بلندمدت است.
از سوی دیگر، بیشتر محتوای فارسی موجود درباره پنتاکم برای بیماران نوشته شده و به تفاوت مدل‌ها، مجوزها و نکات خرید دستگاه کارکرده نمی‌پردازد. این خلأ، دلیل نگارش این راهنما است.
مدل‌های خانواده Pentacam؛ از مدل پایه تا AXL Wave
اطلاعات جدول زیر از صفحه رسمی مقایسه مدل‌های سازنده برداشته شده است. همه مدل‌ها از LED آبی ۴۷۵ نانومتر استفاده می‌کنند، فاصله کاری ۸۰ میلی‌متر دارند و محدوده انحنای ۳ تا ۳۸ میلی‌متر (۹ تا ۹۹ دیوپتر) را پوشش می‌دهند.
در بازار کارکرده ایران، دستگاه‌های نسل قدیمی‌تر با نام Pentacam Classic یا Pentacam Basic نیز دیده می‌شوند. این دستگاه‌ها از نظر اصول کار با مدل پایه فعلی یکسان‌اند، اما نسخه نرم‌افزار و رایانه همراه آن‌ها معمولاً قدیمی است و Discontinue گردیده است.
تفاوت Pentacam HR و Pentacam AXL در عمل
این دو مدل، پرفروش‌ترین اعضای خانواده هستند و بیشتر تردید خریداران میان همین دو است. تفاوت آن‌ها را می‌توان در سه محور خلاصه کرد.
۱. دوربین و کیفیت تصویر Scheimpflug
مدل HR از دوربین CMOS با وضوح بالا بهره می‌برد و سازنده وضوح تصویر آن را پنج برابر مدل پایه اعلام کرده است. مدل AXL دوربین CCD دارد، اما تعداد تصاویر در هر اسکن و تعداد نقاط ارزیابی‌شده آن با HR برابر است. برای کاربرد روزمره در غربالگری اکتازی، هر دو مدل داده کافی تولید می‌کنند. تفاوت کیفیت تصویر خام بیشتر در مواردی مانند ارزیابی دانسیتومتری قرنیه و بررسی دقیق لایه‌های قرنیه خود را نشان می‌دهد.
۲. بیومتری و محاسبه لنز داخل چشمی
تفاوت اصلی در همین نقطه است. AXL با روش تداخل‌سنجی انسجام جزئی (PCI) طول محوری چشم را از ۱۴ تا ۴۰ میلی‌متر اندازه می‌گیرد. در نتیجه، یک مرکز جراحی آب مروارید با AXL به دستگاه بیومتری جداگانه نیاز ندارد. ماشین‌حساب IOL دستگاه، بر اساس اطلاعات سازنده، تا ۲۵ جراح و ۵۰ لنز منتخب برای هر جراح را ذخیره می‌کند. فرمول Barrett، فرمول توریک Savini بر پایه قدرت کل قرنیه (TCRP) و ردیابی پرتو PhacoOptics را ارائه می‌دهد. [برای تأیید: فهرست کامل فرمول‌های موجود در نسخه عرضه‌شده در ایران]
مدل HR این اندازه‌گیری را ندارد. مرکزی که HR می‌خرد و جراحی آب مروارید هم انجام می‌دهد، باید بیومتری را با دستگاه دیگری مانند IOLMaster انجام دهد و داده‌ها را دستی یا از طریق شبکه ترکیب کند.
۳. نرم‌افزار و رایانه
بر اساس مشخصات رسمی، HR با Windows 11 و حافظه SSD عرضه می‌شود، در حالی که مشخصات اعلام‌شده AXL به Windows 10 Pro و هارد ۱ ترابایت اشاره دارد.
بسته‌های نرم‌افزاری پنتاکم Pentacam
سازنده، نرم‌افزار پنتاکم را در دو سطح عرضه می‌کند: نمایش‌های استاندارد که با هر دستگاه ارائه می‌شود و بسته‌ها یا مجوزهای اختیاری که جداگانه فعال می‌شوند. فهرست زیر از صفحه رسمی نرم‌افزار سازنده برداشته شده است.
نکته مهم برای خریدار این است که نمایش Belin/Ambrósio، که بیشتر همکاران آن را با نام پنتاکم می‌شناسند، جزو بسته اختیاری Screening است و نه نرم‌افزار استاندارد. دستگاهی که این بسته را ندارد، در غربالگری پیش از لیزیک محدودیت جدی دارد.
کدام مدل پنتاکم Pentacam برای کدام مرکز مناسب است؟
پنتاکم و کورویس ST؛ ارزش ترکیب دو دستگاه
برای مرکزهایی که غربالگری انکساری حجم بالایی دارند، ترکیب پنتاکم با Corvis ST یک گزینه جدی است. شاخص TBI که Ambrósio و همکاران در سال ۲۰۱۷ در Journal of Refractive Surgery معرفی کردند، داده توموگرافی پنتاکم را با داده بیومکانیک کورویس ترکیب می‌کند. با توجه به این مطالعه، دقت تشخیص اکتازی ساب کلینیکال را نسبت به هر یک از دو دستگاه به‌تنهایی بالاتر برده است. این شاخص فقط زمانی در دسترس است که مرکز هر دو دستگاه و مجوز نمایش Belin/Ambrósio را داشته باشد. به بیان دیگر، کورویس بدون پنتاکم بخش مهمی از ارزش خود را از دست می‌دهد.
