معرفی دستگاه OCT در چشم پزشکی

اگر به کلنیک همکاران چشم پزشک مراجعه کرده باشید، دستگاه OCT را دیده‌اید. این دستگاه در عرض چند دقیقه تصویر دقیقی از شبکیه به پزشک ارائه کرده و در طی دهه های اخیر به یک استاندارد تشخیصی در بیماری های مرتبط با شبکیه و ماکولا تبدیل شده است.

دستگاه OCT چگونه کار می کند؟‌

روش Optical Coherence Tomography یک نوع تصویربرداری مبتنی بر امواج مادون قرمز می باشد. در این روش به جای استفاده از امواج رادیوگرافی و یا اولتراسوند، دستگاه OCT نور مادون قرمز را به سمت عمق چشم و شبکه ارسال می کند. نور پس از برخورد به لایه های مختلف شبکیه با سرعت ها و فاز های مختلفی به سمت دستگاه بر می‌گردد. این روش باعث می شود که یک نقشه دقیق از صخامت شبکیه در تمام نواحی و لایه ها به دست بیاید که به صورت عددی و گرافیکی در اختیار پزشک قرار می گیرد.

مزیت روش تصویربرداری OCT نسبت به سایر روش ها

پیش از OCT دو روش تصویربرداری دیگر برای شبکیه مورد استفاده قرار می گرفت: Fundus Photography و Fluorescein Angiography.

روش Fundus Photography تنها یک عکس دو بعدی از سطح شبکیه می گرفت. و روش فلورسین یک روش تهاجمی با تزریق رنگ به داخل عروق بیمار انجام میشد. مشکل اصلی هر دو روش این است که تنها اطلاعات سطح شبکیه را به نمایش می گذارند. در حالیکه، بسیاری از بیماری های شبکیه در لایه های زیرین اتفاق می افتد مانند گلوکوما یا ادم ماکولار.

با ورود OCT به بازار، متخصصان اطلاعاتی دقیق از شبکیه در اختیار داشتند که به آن ها امکان می داد تا محل تجمع ادم و ضخامت غیر طبیعی را به راحتی شناسایی کنند. حتی به علت سهولت انجام تست می توانند این اعداد را در ویزیت های بعدی مقایسه کرده و به راحتی بیمار را follow up کنند.

تکامل تکنولوژی OCT

فناوری OCT در طول زمان سه نسل را پشت سر گذاشته است:

نسل اول یا Time-Domain سرعت اسکن پایینی داشت و وضوح محوری آن در حد ۱۰ میکرون بود. نمونه تجهیزات این نسل Zeiss Stratus بود که این نسل از OCT امروزه از رده خارج شده است.

نسل دوم تحت عنوان Spectral-Domain OCT شناخته می شود و به عنوان استاندارد رایج در حال حاضر می باشد. از مدل های این نسل می توان به سری Zeiss Cirrus و Topcon Maestro اشاره کرد. در این نسل، سرعت اسکن بیش از ۶۰ برابر افزایش یافته و وضوح محوری نیز به زیر ۵ میکرون رسیده است.

نسل سوم که بیشتر در مراکز تحقیقاتی استفاده می شود Swept-Source OCT نام دارد. در این نسل با طول موج نوری بلندتر قابلیت نفوذ عمیق تری دارد که وضوح بسیار بیشتری از تصویربرداری را در اختیار پزشکان قرار می دهد و برای تصویربردرای کوروئید و ویتره مناسب‌تر است. همچنین به علت استفاده از طول موج بالاتر نسبت به مدل Spectral-Domain، در افراد دارای مایوپی شدید این دستگاه وضوع تصویر بهتری را در اختیار پزشک قرار می دهد. مدل های موجود در این نسل Topcon Triton , Zeiss PLEX Elite 9000 می باشد.

دستگاه OCT برای تشخیص چه بیماری هایی مناسب می باشد؟

• ادم ماکولار در بیماران دیابتی (اندازه دقیق ضخامت ماکولا و شناسایی فضاهای کیستیک)

• بیماری AMD یا Age-related macular degeneration (تشخیص نوع خشک یا مرطوب)

• گلوکوما (اندازه‌گیری ضخامت لایه فیبر عصبی شبکیه)

• بیماری های مربوط به ماکولا، شبکیه و همچنین سر عصب اپتیک

فناوری OCTA چیست؟

یکی از جهش های بزرگ در دستگاه OCT قابلیت تصویربرداری از عروق شبکیه یا OCT-Angiography می باشد. در این فناوری به جای تزریق کنتراست با کمک روش OCT و تحلیل حرکت گلبول های قرمز نقشه عروقی شبکیه و کوروئید را بدون هیچ تزریقی می سازد.

جمع‌بندی

دستگاه OCT با ترکیب سرعت، دقت، عدم تهاجم و همچنین وجود گزینه های مقرون به صرفه با بازگشت سرمایه بالا به ابزاری ضروری برای هر مطب یا کلینیک چشم‌پزشکی تبدیل شده است. انتخاب بین نسل‌های مختلف این فناوری و برندهای موجود، بستگی به حجم بیماران، نوع بیماری‌های تحت پوشش، و بودجه‌ی شما دارد. در ادامه در پست بعدی به راهنمای خرید دستگاه OCT می‌پردازیم.